Impressieverslag De grote fietswerkplaats 16 april 2026

“Het is niet alleen een makkelijk vervoersmiddel. Maar het zorgt ook voor zelfstandigheid.”

Tijdens De grote fietswerkplaats op 16 april 2026 zijn ongeveer 130 professionals met elkaar aan de slag gegaan en hebben zij verbindingen gelegd om kansengelijkheid te bevorderen. Centraal daarbij stond dat iedereen die wil fietsen ook kan fietsen en de beschikking heeft tot een fiets. De City Deal Fietsen voor Iedereen organiseerde deze nationale werkplaats om verschillende professionals bij elkaar te brengen, perspectieven te delen en opgedane kennis en ervaringen verder te brengen.

Nadat programmamanager en dagvoorzitter Monique Verhoef achter op de fiets de zaal is binnengereden, trapt ze De grote fietswerkplaats af met wat inventariserende vragen:

“Wie heeft er allemaal een fiets?” – Alle handen gaan omhoog.

“Wie plakt zelf zijn band?” – Driekwart van de handen gaan omhoog.

“Wie heeft er weleens fietsles gegeven, anders dan aan directe familie?” – Ook hier gaan bijna de helft van de handen omhoog.

“Wie heeft er onlangs een fiets gekocht?” – Meerdere handen gaan omhoog, en de prijzen variëren van €850,- tot over de €10.000,-

“Wie weet wat de basisuitkering is voor een alleenstaande ouder in de bijstand?” – Slechts enkelen handen gaan omhoog. Het antwoord: ongeveer €1.400,- per maand.

Goedkoopste manier

Een gevoel van vrijheid. Dat is volgens André van Schie, gedeputeerde van de Provincie Utrecht, de echte waarde van kunnen fietsen. In het vraaggesprek met Van Schie geeft hij aan dat hij schrikt van het feit dat 22% van de Nederlanders geen fiets heeft. “Dat kan toch niet waar zijn. Daar moeten we iets aan doen.” Hij vervolgt: “Vanuit een rol als bestuurder is het ook simpel. Fietsen is de goedkoopste manier om mensen van A naar B te krijgen. Daar moeten we veel meer in investeren, zeker ook vanuit het rijk.”

Als gastheer ontvangt Van Schie een fietstas. In deze fietstas zijn alle tools te vinden die binnen de City Deal zijn ontwikkeld en kunnen worden gebruikt voor verschillende projecten. Hierbij kan gedacht worden aan een checklist voor fietsreparatie, een gids voor het starten met fietsdocenten en een canvas om het fietsecosysteem in kaart te brengen.

Een basisbehoefte

Tijdens het verdere ochtendprogramma benadrukten adviseurs ervaringsdeskundigen Srishti en Drishti dat fietsen voor jongeren echt een basisbehoefte is. “Het is niet alleen een makkelijk vervoersmiddel. Maar het zorgt ook voor zelfstandigheid. Je kunt er mee naar school, sport of met vrienden ergens iets gaan doen. Als je geen fiets hebt word je afhankelijk en kan je niet meedoen. Je gaat dan bijvoorbeeld dingen afzeggen en je komt onder sociale druk te staan. Dat is mentaal ook pittig.”

Vermogens- en kansenongelijkheid

Vervolgens neemt Sander Schimmelpenninck de deelnemers mee in hoe vermogensongelijkheid en kansenongelijkheid in Nederland is ontstaan en wat dit in de dagelijkse praktijk betekent. Met inspirerende oplossingsrichtingen bood hij ook perspectief. Tweemaal tijdens de keynote werd er geschakeld naar de zaal. In groepjes bespraken de deelnemers de tafelvragen:

• Fietsen als basisbehoefte, wat betekent dat? En wie zorgt daarvoor?
• Op welke schakel in het fietsecosysteem moeten we meer inzetten? En hoe leg je de verbinding tussen de schakels?

Een reflectie van een van de ervaringsdeskundige op deze vragen was: “Er ontbreekt eigenlijk een schakel. Namelijk het veilig stallen van je fiets. Je kunt namelijk wel een nieuwe fiets krijgen, maar als hij dan op straat moet zijn is de kans in sommige buurten groot dat hij wordt gestolen of vernield. En dan heb je dus niks meer aan die nieuwe fiets.” Ook werd aangegeven dat een fysieke plek waar het ecosysteem samenkomt heel erg helpen zou helpen. “Dat is toegankelijk, laagdrempelig, zichtbaar en herkenbaar. Je kunt daar dan de fietsen ophalen, terecht voor onderhoud, maar ook meer informatie vinden over een fietscursus.”

Schimmelpenninck eindigde zijn keynote met een reflectie op de vragen en de gesprekken daaromheen: “Fietsen is inderdaad een basisbehoefte. Het moet zeker voor jonge mensen beschikbaar zijn. Ik vind dat kinderen op school verplicht fietsles moeten krijgen.”

Srishti vult daarop aan: “Het is belangrijk dat kinderen ook een fiets kunnen hebben. Soms is het wel mogelijk om bijvoorbeeld een fiets via marktplaats te kopen voor bijvoorbeeld €75,00. Maar dat zijn vaak ook fietsen die sneller kapot gaan, en dan heb je een probleem. Een goedkope fiets is dan dus eigenlijk veel duurder.”

Werkateliers

Met de inspiratie en gedachtes uit het ochtendprogramma gaan de deelnemers nog verder de diepte in. Van inzamelen, opknappen en uitgeven, naar fietsen op en rondom school. En van betaalbaar onderhoud naar fietslessen voor volwassenen. De verschillende schakels van het fietsecosysteem werden verdiept tijdens de diverse sessies.

Een kleine greep uit de vele inzichten die gedeeld werden:

• Zorg voor een maatje of buddy die kan helpen bij de aanschaf van fiets. Dat is zeker handig als je een fiets via marktplaats koopt. Op die manier zorg je ervoor dat iemand die (meer) verstand van een fiets heeft, helpt in de juiste keuze maken.
• Pleidooi voor betrokken ambtenaren bij fietsen op en om school: organiseer en financier, zorg voor het juiste (oefen)materiaal en zorg daarbij ook voor een veilige fietsomgeving rondom een school zodat ouders het vertrouwen hebben dat hun kind veilig op school kan komen.
• Niet alle ouders willen per se dat er fiets les wordt gegeven op school omdat zij zelf hun kinderen willen leren fietsen. Dus het betrekken van ouders is van groot belang en bij alle scholen is er maatwerk nodig.
• Maak de opleiding tot fietsenmaker interessant en zorg dat het overal/nabij wordt aangeboden. Nu is het zo dat als je in Limburg woont, de dichtstbijzijnde opleiding in Breda of Den Bosch is. En niemand reist zover voor een Mbo-opleiding.
• Neem fietsles geven op in het standaard curriculum van de opleiding voor gymdocenten. Zo leren gymdocenten hoe zij fietsles op kunnen nemen in hun gewone lessen, zodat het geven van fietslessen de school geen extra tijd kost.

Voor de City Deal Fietsen voor Iedereen was dit de eerste keer dat de deuren echt werden opengezet voor andere geïnteresseerden. Het doet ons dan ook heel goed dat er met zoveel perspectieven is nagedacht en samengewerkt tijdens de dag. De energie was goed en de inhoud scherp. En zoals André van Schie in de ochtend aangaf: “Het mag ook gewoon leuk zijn om hieraan te werken”. En dat was het!

Foto’s door: PhotoA: Annemiek van der Kuil Photography