‘Begin gewoon. Gaandeweg kun je blijven leren en verbeteren.’

Wat kunnen we van elkaar leren om fietsen echt voor iedereen mogelijk te maken? In onze portretreeks geven we het woord aan mensen die daar in de praktijk aan werken. Dit keer: Niek Verlaan, beleidsadviseur mobiliteit, klimaat en gedrag bij de gemeente Utrecht.

Waar werk ik aan?
“In Utrecht doen we gelukkig veel om fietsen te stimuleren bij mensen die niet met de fiets zijn grootgebracht. We geven bijvoorbeeld al ruim tien jaar fietslessen op AZC-locaties en organiseren fietslessen in bijna alle Utrechtse wijken. Voor mensen die onvoldoende geld hebben voor een nieuwe fiets, hebben we sinds 2021 de Fietsdeal: een opgeknapte tweedehands fiets voor 30 euro, inclusief een jaar reparaties.

Vanuit de bijdrage vanuit de City Deal organiseren we daarnaast fietslessen in het gespecialiseerd onderwijs. Niet alle kinderen op deze scholen hebben de fysieke of mentale mogelijkheden om te fietsen, maar er zijn genoeg kinderen die dat wel kunnen én willen. Zij hebben soms alleen wat extra begeleiding nodig. Ieder jaar leren we weer meer over hoe we deze kinderen en hun ouders de vrijheid en zelfstandigheid kunnen meegeven die fietsen kan brengen.”

Waar ben ik trots op?
“Utrecht is in 2026 uitgeroepen tot beste fietsstad ter wereld. Extra mooi vind ik dat de Fietsdeal expliciet werd genoemd als een van de redenen daarvoor. Voor mij laat dat zien dat bij een goede fietsstad niet alleen wordt gekeken naar indrukwekkende infrastructuur, maar steeds meer ook naar sociale projecten die bijdragen aan de fietscultuur.

Ik ben vooral trots op alle mensen die dit mogelijk maken: professionals en vrijwilligers bij allerlei maatschappelijke organisaties, lokale initiatieven en ondernemers. Zonder hen zouden veel van deze projecten niet bestaan.”

Wat heb ik geleerd?
“Het valt me op dat wij als ambtenaren projecten vanaf het eerste moment perfect willen doen. Dat is een goed streven maar zorgt er ook te vaak voor dat projecten uitgesteld worden. Een belangrijke les voor mij is dat de uitvoering van een project altijd beter kan, maar dat we door te beginnen ieder geval een aantal mensen kunnen helpen. Gaandeweg en door te leren, kunnen we het project dan altijd nog aanpassen.

Zo was bij de ontwikkeling van de Fietsdeal de vraag of mensen de goedkope fiets niet gelijk zouden doorverkopen. We hadden er voor kunnen kiezen om dit vooraf uit te zoeken of een systeem in te richten die dit lastiger maakt. Maar uiteindelijk zijn we gewoon begonnen. En nu, 5 jaar later, krijg ik nog steeds vooral reacties van mensen die blij zijn met hun nieuwe fiets. Er zijn er vast een paar die doorverkocht worden, maar laten dat er 5 procent zijn, dan hebben we nog steeds 95% van de mensen wel geholpen.

Vaak zijn het bewoners of ondernemers die beter begrijpen dat een project niet perfect hoeft te zijn bij de start. Ik hoop dan ook dat zij ambtenaren hierop scherp blijven houden. En voor ons ambtenaren geldt misschien wel dat wij af en toe naar onze eigen projecten kunnen kijken alsof wij een ondernemer zijn die iets voor de stad wil betekenen, of een inwoner met bijvoorbeeld minder financiële middelen of een beperking.”

Mijn vraag aan anderen
“Ik ben benieuwd hoe andere professionals hiernaar kijken. Kunnen we beter een imperfect project starten, zodat mensen alvast geholpen worden? Of moeten we vooraf zoveel mogelijk risico’s proberen uit te sluiten, ook als dat kan leiden tot uitstel of extra bureaucratie?”