Vliegwielprojecten

De Vliegwiel-voorziening is een budget dat deelnemende gemeenten en provincies in kunnen zetten bij de concrete uitvoering van projecten. Doel van de voorziening is om projecten van de grond te krijgen of op te schalen, en er zo voor te zorgen dat meer mensen een fiets hebben en kunnen fietsen.

Elke huidige deelnemende gemeente en provincie krijgt de mogelijkheid om een vast bedrag (over 4 jaar) via het vliegwiel terug te investeren in concrete projecten. Het vliegwielbudget is inzetbaar voor zowel capaciteit als projectbudget. Er is geen onderscheid: aan beide is behoefte.

Het vliegwielbudget is alleen inzetbaar voor uitvoering van projecten. Dat kan zowel projecten betreffen (lespakketten, stallingsruimte, aanschaf fietsen, etc.) als capaciteit (projectleiders). Capaciteit t.b.v. interne gemeentelijke afstemming wordt uitgesloten, tenzij dit essentieel is voor de uitvoering van het betreffende project.

Vliegwielprojecten

Almere: Fietswijs, “Zet je wieltjes in beweging”

Sinds 2022 wordt in Almere ingezet op het versterken van de fietscultuur middels het Start programma op vier locaties. We willen het fietsproject in iets andere vorm opschalen naar meer...
Sinds 2022 wordt in Almere ingezet op het versterken van de fietscultuur middels het Start programma op vier locaties. We willen het fietsproject in iets andere vorm opschalen naar meer locaties in Almere. Het nieuwe programma zal Fietswijs heten. De kracht van het Fietswijs is de samenhang tussen het beschikbaar stellen van fietsen op maat op de voorschool, fietslessen voor de kinderen (2 tot 4-jarigen) en het informeren van hun ouders. Met behulp van het Fietswijs programma leren kinderen eerder fietsen, verbeteren hun fietsvaardigheden en zijn zij lekker in beweging. Daarnaast worden ouders betrokken in het fietsproces van hun kind en worden zij gestimuleerd samen fietskilometers te maken. Zowel onderweg naar school als thuis in de vrije tijd. Het programma bestaat uit de volgende drie pijlers: Pijler 1: Meters maken op de fiets - spelen in ieder buitenspeelmoment Pijler 2: Verbeter de fietsvaardigheden door fietslessen op maat Pijler 3: Ook thuis vaker op de fiets door gerichte oudercommunicatie

Maastricht: Ambachtscentrum fiets

Maastricht heeft al een prachtig ambachtscentrum fiets opgezet waar fietsen worden gerepareerd voor een tweede leven. Er worden ook e-fietsen gerepareerd hetgeen een steeds belangrijker onderdeel van dit centrum wordt....
Maastricht heeft al een prachtig ambachtscentrum fiets opgezet waar fietsen worden gerepareerd voor een tweede leven. Er worden ook e-fietsen gerepareerd hetgeen een steeds belangrijker onderdeel van dit centrum wordt. Om dit veilig te kunnen doen, zijn een tweetal oplaadkasten voor de accu’s nodig. Daarnaast willen we mensen die nog niet kunnen fietsen doorsturen naar Velorium om fietslessen te nemen en de Nederlandse verkeersregels bij te brengen. Bij Velorium worden nu al fietslessen gegeven maar er is nog behoefte aan materieel en opslagruimte. Ook blijkt dat er mensen zijn die deze lessen wel nodig hebben maar niet kunnen betalen. Er zijn namelijk, om goed te kunnen leren fietsen, zeker 10 lessen nodig. Voor deze mensen zal een gratis lesabonnement worden verstrekt.

Eindhoven: De weesfiets voor iedereen

Het Eindhovense fietsdepot verwijdert op dit moment circa 6.000 fietsen per jaar. Met het toenemende fietsgebruik en de fietsparkeeropgave is het de verwachting dat dit aantal in de komende jaren...
Het Eindhovense fietsdepot verwijdert op dit moment circa 6.000 fietsen per jaar. Met het toenemende fietsgebruik en de fietsparkeeropgave is het de verwachting dat dit aantal in de komende jaren zal verdubbelen. Slechts een klein deel van de fietsen (+/- 10%) wordt op dit moment opgehaald. De rest van de fietsen gaat naar het oud ijzer (fietswrakken) of wordt per kavel verkocht middels veilingen. In beperkte mate worden fietsen gedoneerd aan sociale initiatieven in de stad, maar dit verloopt ongestructureerd en zonder duidelijke afspraken. Daarmee is Eindhoven een typisch voorbeeld van een doorstroom-fietsdepot, zoals ook al geconcludeerd in het weesfietsenplan van de City Deal Fietsen voor Iedereen. In de komende 2 jaar willen wij ons fietsdepot transformeren tot een keten-fietsdepot, waarin we structureel 5 tot 10% van fietsen doneren en door sociale partners laten opknappen en beschikbaar stellen aan inwoners die zelf geen fiets kunnen betalen. Hiermee geven we uitwerking aan het volgende actiepunt uit ons bestuursakkoord 2022-2026: “We stellen fietsen die door de gemeente worden geruimd, gratis beschikbaar aan inwoners die moeite hebben met rondkomen en een fiets goed kunnen gebruiken”

Rotterdam: Fietsbank

Toegang tot een fiets voor Rotterdammers met een kleine portemonnee. Rotterdammers met een inkomen van maximaal 130% van de bijstandsnorm, die ook voldoen aan een aantal andere voorwaarden en die...
Toegang tot een fiets voor Rotterdammers met een kleine portemonnee. Rotterdammers met een inkomen van maximaal 130% van de bijstandsnorm, die ook voldoen aan een aantal andere voorwaarden en die in de gebieden Charlois, Feijenoord, Delfshaven of Kralingen-Crooswijk wonen, kunnen een tweedehandsfiets aanvragen via de Fietsbank. Doel van het project is om:
  • meer Rotterdammers een fiets te verstrekken, zodat het lagere percentage van fietsbezitters in bepaalde Rotterdamse wijken dichter komt bij het gemiddelde, en de fiets als een evenwaardige vervoerskeuze wordt gezien
  • door het verhogen van het percentage aan fietsbezitters, bij te dragen aan de gezondheid en vervoerskansen van bewoners
  • naast het hebben van fietsen, deze fietsen ook in te zetten voor fietslessen voor het stimuleren van het ‘kunnen fietsen’:
Beoogd resultaat: Dankzij de bijdrage vanuit het Vliegwielbudget kunnen er meer fietsen ingezet worden voor de fietslessen. De fietslessen bestaan uit twee sporen, namelijk: 1. Fietslessen kinderen: Inzet van de fietsen van de Fietsbank voor de fietslessen op basisscholen. De relatiemanagers benaderen proactief basisscholen over het aanbod van verkeerseducatielessen vanuit het Verkeersmenu010 (gratis gemeentelijk aanbod). Hierbij wordt ook het aanbod van fietsen vanuit de Fietsbank (flyer) onder de aandacht gebracht voor de fietslessen. Meer basisschoolkinderen zullen beschikking krijgen over een eigen fiets om deel te nemen aan de fietslessen. Vervolgens kunnen de kinderen blijven fietsen op hun eigen fiets. 2.Fietslessen volwassenen (ism Sportbedrijf Rotterdam & Fietsersbond): Inzet fietsen van de Fietsbank voor de fietslessen als ½ lesfietsen pakket op de leslocaties. De deelnemers van de fietslessen worden (na behalen van certificaat) doorverwezen naar de Fietsbank om een fiets aan te vragen (mits ze voldoen aan de voorwaarden). Bij het indienen van de fietsaanvraag wordt ook de vraag gesteld of aanvrager kan fietsen als voorwaarde -> indien blijkt dat aanvrager niet kan fietsen wordt deze doorverwezen naar aanbod van fietslessen.  

Zwolle: Fietsen geeft vrijheid

Binnen het project leren de deelnemers op een laagdrempelige manier fietsen onder begeleiding van een fietsdocent. Naast de praktijk fietslessen krijgen de deelnemers ook theoretische lessen over verkeersregels en leren...
Binnen het project leren de deelnemers op een laagdrempelige manier fietsen onder begeleiding van een fietsdocent. Naast de praktijk fietslessen krijgen de deelnemers ook theoretische lessen over verkeersregels en leren ze hoe ze zelf reparaties aan hun fiets kunnen uitvoeren. Tot slot krijgen ze na afronding van de fietslessen een tweedehands fiets. In ons Actieplan Zwolle wereldfietsstad dat in 2022 is vastgesteld hebben we de volgende ambitie geformuleerd: “Zwolle wil wereldfietsstad zijn en blijven door het realiseren van 20% meer fietskilometers in 2027 ten opzichte van 2017”. Met het project Fietsen geeft Vrijheid willen we hier aan bijdragen door fietslessen te geven aan mensen die nu nog niet kunnen fietsen. De deelnemers worden hierdoor mobieler en kunnen zelfstandiger meedoen in de maatschappij. Het kunnen fietsen biedt toegang tot werk, onderwijs en sociale contacten.

Doetinchem: Fietsen voor iedereen

In Doetinchem gebruiken we de City deal om verschillende initiatieven aan elkaar te verbinden, te verbeteren en te intensiveren. Daarnaast willen we de aanpak bestendigen voor de toekomst. Op dit...
In Doetinchem gebruiken we de City deal om verschillende initiatieven aan elkaar te verbinden, te verbeteren en te intensiveren. Daarnaast willen we de aanpak bestendigen voor de toekomst. Op dit moment zijn er al meerdere losse initiatieven in Doetinchem. Deze richten zich op kleine schaal op het uitgeven van afgedankte fietsen, het opknappen hiervan, het stimuleren van het gebruik van de fiets en het leren fietsen. Door City deal fietsen kunnen we deze aan elkaar koppelen, er een doorlopend proces van maken en vooral uitbreiden en bestendigen. We willen met dit initiatief er uiteindelijk voor zorgen dat iedere inwoner een fiets kan hebben, deze veilig weet te gebruiken en deze dus ook daadwerkelijk gebruikt.

Leiden: Fietslessen BuZz

Het doel van dit project is Het opzetten van een goede organisatie, werven van docenten die lessen kunnen geven, voldoende en goede materialen om de lessen te kunnen geven en...
Het doel van dit project is Het opzetten van een goede organisatie, werven van docenten die lessen kunnen geven, voldoende en goede materialen om de lessen te kunnen geven en een groot bereik. Met veel enthousiasme en energie worden de fietslessen in Leiden gegeven. En met extra ondersteuning vanuit de City Deal Fietsen voor Iedereen heeft Stichting BuZz de afgelopen periode een stevige impuls kunnen geven aan haar fietslessen in verschillende wijken van de stad. De extra middelen maken het mogelijk om te investeren in kwaliteit, duurzaamheid en toekomstbestendigheid.

Utrecht: Fietslessen Speciaal Onderwijs

Door fietsles te geven aan leerlingen van niet-regulier onderwijs, verbetert hun fietsvaardigheid en zullen zij meer gaan fietsen, naar school of naar andere bestemmingen. De lessenreeksen bestaan uit verschillende activiteiten....
Door fietsles te geven aan leerlingen van niet-regulier onderwijs, verbetert hun fietsvaardigheid en zullen zij meer gaan fietsen, naar school of naar andere bestemmingen. De lessenreeksen bestaan uit verschillende activiteiten. Het accent ligt natuurlijk op de vaardigheden; het leren fietsen zelf aan de hand van een aantal oefeningen. Daarnaast is er ook aandacht voor de theorie en voor kinderen die het aankunnen is er de mogelijkheid om van het schoolplein af te gaan en een rondje door de wijk te fietsen. De kinderen worden begeleid op hun eigen niveau en op hun eigen leersnelheid. De ervaring leert dat vrijwel alle leerlingen na de lessenreeks vooruitgang boeken. Aan het eind is er een diploma uitreiking waar de ouders ook voor worden uitgenodigd.

Den Haag: Fietspumptrack Moerwijk-Noord

Er wordt een parcours met heuveltjes aangelegd zodat kinderen kunnen leren fietsen op een veilige plek, namelijk een braakliggend terrein en aan de rand van een schoolplein. Het gaat om...
Er wordt een parcours met heuveltjes aangelegd zodat kinderen kunnen leren fietsen op een veilige plek, namelijk een braakliggend terrein en aan de rand van een schoolplein. Het gaat om een initiatief dat gestart is vanuit bewoners uit de Van Ruysbroekstraat, veel huurders van corporaties Hof Wonen en Staedion in Den Haag Moerwijk Noord. De gymdocent van OBS De Kleine Wereld is enthousiast en gaat fietslessen organiseren.

Leeuwarden: Fietsvaardigheidslessen op de Integrale Kindcentra in Stedelijk focusgebied ‘Leeuwarden Oost’

Project Fietsvaardigheid draagt bij aan de kansen van kinderen. Gemeente Leeuwarden vindt kansengelijkheid in het onderwijs belangrijk. Binnen de CityDeal Fietsen voor Iedereen willen we daaraan bijdragen door kinderen fietsvaardigheid...
Project Fietsvaardigheid draagt bij aan de kansen van kinderen. Gemeente Leeuwarden vindt kansengelijkheid in het onderwijs belangrijk. Binnen de CityDeal Fietsen voor Iedereen willen we daaraan bijdragen door kinderen fietsvaardigheid bij te brengen. Dat willen we doen door er voor te zorgen dat de kinderen:
  • Fietsbehendig en fietservaren zijn
  • De verkeersregels kennen
  • Over een fiets kunnen beschikken
We starten met het fietsvaardiger maken van de groep 7/ 8 leerlingen. Zij stromen uit van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs. Gemeente Leeuwarden vind het belangrijk dat de afstand van huis naar school niet leidend is voor een schoolkeuze. Een kind moet liefst zelfstandig naar de school kunnen die bij hem/haar past, ook al is dat aan de andere kant van de stad. Kunnen fietsen en hebben van een fiets is dan essentieel. Wanneer de fietsvaardigheidslessen voor de groepen 7/8 goed staan, dan gaan we ook stappen zetten in de fietsvaardigheid van de andere groepen in de bovenbouw en de onderbouw van het basisonderwijs. We willen ook de jongere kinderen betrekken.

Provincie Gelderland: Opleiden fietsdocenten en fietscoaches

De Fietsersbond verzorgt twee typen opleidingen: 1. Opleiding tot fietsdocent: Zij mogen lesgeven aan verschillende doelgroepen: nieuwe (volwassen) Nederlanders, kinderen, senioren en mensen met een driewielfiets, 2. Cursus tot fietscoach:...
De Fietsersbond verzorgt twee typen opleidingen: 1. Opleiding tot fietsdocent: Zij mogen lesgeven aan verschillende doelgroepen: nieuwe (volwassen) Nederlanders, kinderen, senioren en mensen met een driewielfiets, 2. Cursus tot fietscoach: zij mogen lesgeven aan één specifieke doelgroep (nieuwe Nederlanders, kinderen OF senioren). Er zijn meerdere aanvragen van vrijwilligers en buurtsportcoaches in de provincie Gelderland die deze opleidingen zouden willen volgen, en deze vraag is zeer waarschijnlijk nog hoger als we dit actief uitvragen. Echter, er is op dit moment niet voldoende budget om opleidingsdagen te organiseren. Provincie Gelderland wil graag een deel van haar vliegwielbudget in zetten om opleidingsdagen te organiseren, zodat vrijwilligers en buurtsportcoaches fietsles kunnen gaan geven aan de mensen die dat hard nodig hebben.  

Den Haag: Volwassenfietsenplan

Het opzetten van het Volwassenfietsenplan en hier een langdurig en bestendig systeem van maken om te zorgen dat meer mensen in Den Haag beschikking hebben over een fiets. Het algemene...
Het opzetten van het Volwassenfietsenplan en hier een langdurig en bestendig systeem van maken om te zorgen dat meer mensen in Den Haag beschikking hebben over een fiets. Het algemene doel is meer fietsen, die bezit zijn geworden van de gemeente, in te zetten voor doelgroepen die zelf niet de financiële middelen hebben om een fiets aan te schaffen. Mobiliteit en het Sociaal Domein gaan een langdurige en structurele samenwerking aan om een schaalbaar systeem op te zetten en te borgen in de organisatie.

Amsterdam: Samen fietsen Nieuw-West

Het project richt zich op het stimuleren van fietsen bij kinderen en ouders in stadsdeel Nieuw-West die momenteel niet fietsen. Dit gebeurt via een integrale aanpak die zowel persoonlijke als...
Het project richt zich op het stimuleren van fietsen bij kinderen en ouders in stadsdeel Nieuw-West die momenteel niet fietsen. Dit gebeurt via een integrale aanpak die zowel persoonlijke als omgevingsfactoren aanpakt, zoals fietsvaardigheden, toegang tot fietsen, en een fietsvriendelijke omgeving. De focus ligt op de Familie School, waar gezinnen worden ondersteund en de sociale omgeving wordt betrokken om fietsen te normaliseren als dagelijks vervoermiddel.

Apeldoorn: Fietslessen

Apeldoorn is een fietsstad, maar niet alle inwoners kunnen daarvan profiteren. Op dit moment is er te weinig aanbod aan fietslessen. Dit leidt tot: Belemmerde mobiliteit voor inwoners die niet...
Apeldoorn is een fietsstad, maar niet alle inwoners kunnen daarvan profiteren. Op dit moment is er te weinig aanbod aan fietslessen. Dit leidt tot:
  • Belemmerde mobiliteit voor inwoners die niet kunnen fietsen (nieuwkomers, vrouwen, senioren).
  • Minder kansen op participatie in werk, opleiding en sociale activiteiten.
  • Ongelijke toegang tot een duurzaam vervoermiddel.
Daarnaast is er geen structureel aanbod in de verschillende wijken van Apeldoorn (Zevenhuizen, de Maten, Orden, Centrum en Kerschoten). Voor veel potentiële deelnemers vormt de afstand naar lessen buiten hun wijk een extra drempel. Bovengenoemde wijken zijn wijken waar veel migrantengezinnen wonen. Met name de wijk Zevenhuizen en Orden zijn sinds lange tijd wijken met veel migranten. De Maten is ondertussen ook een wijk waar veel sociale huurwoningen staan en waar steeds meer gezinnen met een migratieachtergrond zijn komen wonen. En juist in 2 van deze wijken (de Maten en Zevenhuizen) zijn de sociale voorzieningen ingeperkt en zijn er weinig ontmoetingsplekken voor de bewoners waar zij naartoe kunnen. En veelal vrouwen die niet kunnen fietsen hebben daardoor weinig mogelijkheden. Daarom is fietsen zo belangrijk. Doel 1. Laagdrempelige fietslessen aanbieden in minimaal vijf wijken van Apeldoorn. 2. Inwoners veilig leren fietsen en kennis van verkeersregels vergroten. 3. Mobiliteit, zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie versterken. Als vrouwen kunnen fietsen, kunnen zij de wijk uit en verder weg voor activiteiten. 4. Bijdragen aan kosten- en tijdsbesparingen bij inwoners doordat ze niet meer met de bus hoeven te reizen. Fietsen geeft vrijheid en zelfstandigheid.

Producten

De Fietstas is een praktische toolkit boordevol direct toepasbare kennis, lessen en verdiepende sessies ("deep dives"). Dit pakket biedt zowel City Deal-partners als andere organisaties de middelen om lokale fietsprojecten effectief te ondersteunen.

Fiets Ecosysteem Canvas

Het Fiets Ecosysteem Canvas is een invuloefening die eerst inzicht geeft in welke partijen nodig...

Tips & tricks voor fietslessen aan vrouwen met een migratie-achtergrond

Fietsen is niet voor iedereen vanzelfsprekend, en al helemaal niet voor vrouwen met een migratieachtergrond....

Overzicht fietsinterventies voor buurtsportcoaches

Fietsstimulering kan erg helpen bij het meer in beweging krijgen van de jeugd. Fietsen kan...

Draaiboek fietslessen

Iemand leren fietsen is een van de beste investeringen die je kunt doen. Als mensen...

Starten met fietsdocenten

Dit document is een aanzet voor het starten met een fietseducatie programma binnen jouw stad,...