Themabijeenkomst fietsbanken: veel animo, geen blauwdruk, wel maatschappelijke baten

Ruim 60 professionals van gemeenten, provincies, fietsbanken en fietsdepots kwamen op 13 oktober naar de Hillevliet in Rotterdam-Zuid voor de themabijeenkomst ‘Waarom iedere gemeente een fietsbank verdient’ van de City Deal Fietsen voor Iedereen. Rotterdam, Eindhoven en Innovam lieten zien hoe zij fietsen uit het depot een tweede leven geven. De conclusie: een blauwdruk is er niet, maar de belangstelling is groot. Ambtenaren uit onder meer Heerlen, Deventer, Zwolle en Lelystad willen ermee aan de slag.

Een investering die loont

De middag begon met de uitkomsten van het onderzoek dat adviesbureau 3PM deed naar de fietsbanken in Rotterdam, Tilburg, Arnhem en Maastricht. Stan Pepels (3PM) en Emily Visser (gemeente Rotterdam) lichtten de resultaten toe. Een opgeknapte fiets kost een gemeente gemiddeld zo’n 230 euro, terwijl de maatschappelijke baten per fiets ruim 1.000 euro bedragen. In Maastricht levert elke geïnvesteerde euro zelfs bijna 18 euro op. Samen geven de vier fietsbanken jaarlijks zo’n 5.750 fietsen een tweede leven, terwijl er in Nederland elk jaar ruim 110.000 bruikbare fietsen achterblijven in fietsdepots. Lees meer in het eerdere bericht over het onderzoek of download het rapport.

Bouw voort op wat er al is

Elke stad organiseert het anders. Tilburg en Arnhem werken met één centrale uitvoerder, in Maastricht deelt een vrijwilligersorganisatie de werkplaats met een kringloopwinkel. In Rotterdam is een netwerk van lokale partners organisch gegroeid in vier wijken, daar waar de behoefte het grootst is. Emily Visser legde uit dat die groei een complexe organisatie heeft opgeleverd, maar dat daar ook de kracht van de Rotterdamse fietsbank zit. De belangrijkste les volgens de onderzoekers: bouw voort op sociaal-maatschappelijke structuren en netwerken die er al zijn.

In Eindhoven is de fietsbank pas net gestart. Joost Beenker en Henriette Verhoeven vertelden hoe de gemeente die in korte tijd opzette, met weer een eigen organisatievorm. Een gemeentelijk besluit bleek daarbij doorslaggevend.

Fietsbank als leerwerkplek

Een fietsbank kan ook bijdragen aan opleiding en werk. Daniel Hoeflaken en Patrick Kila van Innovam vertelden over de Cycle Hub, een opleidingsinitiatief van de Tweewieler Academy met werkplaatsen in onder meer Zeeland, Limburg en Utrecht. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt worden er opgeleid tot fietsenmaker. Van de 60 opgeleide fietsenmakers werken er inmiddels 50 in de branche, waar goede vakmensen hard nodig zijn.

Betalen voor een fiets?

In het afsluitende panelgesprek liepen de meningen uiteen over de vraag of inwoners moeten betalen voor hun fiets. Rotterdam geeft de fiets gratis mee, Eindhoven vraagt 20 euro. Tegen een bijdrage pleiten de beperkte financiële middelen van de doelgroep en het praktische gedoe van innen. Vóór pleit dat een fiets waarvoor je betaalt meer waarde heeft, en dat je kunt zeggen dat je hem gekocht hebt. Ook de vraag of opkopers als eerste uit het fietsdepot mogen kopen, leidde tot discussie.

Stichting Leergeld Den Haag liet zien hoe een fietsbank ook circulair kan werken. De stichting verstrekt fietsen aan kinderen van 8 tot 12 jaar tegen een kleine vergoeding. Is een kind de fiets ontgroeid, dan kan het die omruilen voor een grotere. Hoe fietsbanken circulariteit en duurzaamheid verder kunnen inbouwen, is een onderwerp voor vervolgonderzoek.

Zelf aan de slag

Wil je als gemeente een fietsbank of ketenfietsdepot opzetten? Het Stappenplan ketenfietsdepot van de City Deal helpt je op weg.

De slides van de middag zijn hier te downloaden. 

Zie hieronder ook de video die we eerder al maakten over de fietsbank in Eindhoven.